Kích thích môi, lưỡi giúp bé hết ngọng

Đằng sau tình trạng bé nói ngọng, ngoài cấu tạo cơ địa còn là do cách chăm sóc và phát âm không đúng từ người chăm con.

Ngọng như… trẻ lên ba

”Táu ghét mụ này ắm, táu xích mụ xanh ơ”, bé Ngọc Anh, 2,5 tuổi (Thanh Nhàn, Hà Nội) vừa rối rít chỉ lên tủ đồ, người lấy thứ này, người đưa thứ kia mà bé vẫn lắc đầu quầy quậy. Đến khi nghe mẹ bé phiên dịch: “Cháu ghét mũ này lắm, cháu thích mũ xanh cơ” thì tôi mới vỡ lẽ. Do hồi tập nói, bé nói ngọng ngộ nghĩnh được mọi người cười “hưởng ứng”, đâm ra bé tưởng điều đó là hay và càng phát huy.

Với trường hợp của bé Anh Lâm, 3 tuổi thì khi bé nói ngọng cả nhà lại cười phá lên khiến bé ngại ngùng không dám phát âm lại. Không sửa được nên dần dà càng ngày bé càng trở nên nặng hơn.

 Trẻ nói ngọng cần được sửa càng sớm càng tốt. (Ảnh minh họa).

Tình trạng nói ngọng ảnh hưởng từ vú nuôi hay người giúp việc cũng khá phổ biến ở bé. Nếu người chăm trẻ quấn bé 24/24 thì bé ảnh hưởng bởi cách nhả chữ, phát âm giống theo là điều dễ hiểu. Rất nhiều trẻ đã phát âm sai chữ “l” thành “n” (miền Bắc), hay chữ “r” thành “ga” (miền Nam)... Khi cha mẹ nhận ra việc con mình bị ngọng cũng là lúc thói quen này đã khó đổi ở bé.

Khắc phục dần dần

Trẻ nói ngọng, có thể do biến đổi của bộ phận phát âm, thần kinh hoặc do chưa phân biệt được các âm vị khác nhau, hoặc cử động môi, lưỡi chưa chính xác. Trẻ nói ngọng cũng do dính thắng lưỡi (lưỡi bé không thể thè thẳng ra như bình thường được), viêm họng, sưng lợi, tắc mũi….

Ngay từ khi sinh ra, trẻ đã có khả năng lắng nghe những âm thanh xung quanh và cảm nhận được giọng nói, cách nói của những người thường xuyên tiếp xúc với trẻ. Vì thế nên nếu trẻ nhận được những lời nói phát âm không chuẩn xác sẽ dễ dàng học theo và bé càng lớn càng khó thay đổi. Đó chính là lý do tại sao có những vùng quê cả làng nói ngọng.

Việc trẻ nói ngọng sẽ có ảnh hưởng đến việc tập đọc. Việc phát âm sai dễ dẫn đến tình trạng nghe, viết không đúng và hạn chế việc giao tiếp của trẻ, khiến bé nhút nhát, thụ động hoặc hiếu động, dễ nổi nóng. Luôn phát âm chuẩn và rõ ràng khi nói chuyện với con. Tuyệt đối không dùng những câu cố ý ngọng cho vui. Không tán dương khi bé nói ngọng mà cần điều chỉnh ngay cho bé. Bạn có thể làm mẫu để con nhìn và phân biệt cử động môi khi phát các âm như "ch" thành "tr", "t" thành "th", “l” và “n”.

Vì thế nên việc dạy con phát âm chuẩn được xem là một sự đầu tư khởi đầu cho việc học tập và cuộc sống sau này của trẻ.

Khám trẻ thế nào?

Khi thấy con có tật nói ngọng, cần đưa bé đến Bệnh viện chuyên khoa tai mũi họng hoặc viện Nhi để kiểm tra cơ quan phát âm cử động lưỡi, môi, răng... Đối với trẻ bị ngọng do dị tật cơ quan phát âm như sứt môi, hở hàm ếch, cần được phẫu thuật. Sau khi lành, trẻ cần tập chỉnh âm để dần hoàn thiện về phát âm.