"Con không thích xin lỗi..."

Thằng cu Bin vùng vằng khi bị mẹ mắng vì tội huých vào anh làm rơi vỡ mấy cái bát thằng anh đang cầm trên tay. Nó lý lẽ là tại anh cầm không cẩn thận. Bố mẹ nói mãi Bin đành ậm ừ xin lỗi cho qua chuyện. Đến tối, mẹ nằm "tâm sự", phân tích phải trái thì nó thú thật là "Con biết rồi nhưng con không thích xin lỗi..."

Lịch sự như Tây

Tháng trước giỗ đầu bà nội bác An đưa cả vợ con từ Canada về. Hai anh em Nghé lâu lắm mới được chơi với các anh chị nên rất thích. Mẹ Nghé, chị Minh Thúy (671 Hoàng Hoa Thám, Hà Nội) vui mừng khi thấy bọn trẻ hòa hợp. Điều đặc biệt là các con chị đã bắt đầu nói cảm ơn và xin lỗi thường xuyên hơn.

"Những ngày đầu bọn trẻ ở nhà tôi, cả nhà ngạc nhiên vì chúng nói tiếng Việt rất tốt, lại còn luôn miệng cảm ơn trước bất cứ hành động nhỏ nào. Hỏi ra, anh tôi bảo ở bên đó chúng quen vậy rồi. Những từ như "xin lỗi", "cảm ơn", "làm ơn", "vui lòng"... trẻ con Tây nói thành câu cửa miệng", chị Thúy chia sẻ.

Hãy tạo cho trẻ nói lời "xin lỗi" và "cảm ơn" thành phản xạ tự nhiên trong giao tiếp. (Ảnh minh họa).

Hóa ra trong ngôn ngữ phương Tây, những cấu trúc câu dường như đã thể hiện sự lịch sự, khách sáo một cách tự nhiên, cho nên những đứa trẻ từ khi lọt lòng đã quen nghe những người xung quanh nói ngôn ngữ đó, cách nói đó và chúng thực hành hằng ngày khi giao tiếp với cả những người thân trong gia đình. Có lẽ vì vậy mà "xin lỗi" và "cảm ơn" đã thành phản xạ tự nhiên trong giao tiếp.

Trong khi đó, ở ta hiếm khi nghe được lời "xin lỗi" - "cảm ơn", nhất là trong gia đình. Cha mẹ, ông bà ngại nói với nhau những lời khách sáo đó. Với trẻ con lại càng ít khi được người lớn thể hiện thái độ đó với mình. Vì vậy, "xin lỗi" - "cảm ơn" dường như xa lạ đối với chúng. Ngay cả khi nhận một món quà từ người khác, trẻ cũng phải chờ cha mẹ giục cảm ơn, hoặc khi mắc lỗi cũng phải cha mẹ yêu cầu nói xin lỗi thì mới nói miễn cưỡng.

Làm gương cho con

Theo ThS Tâm lý Nguyễn Thu Hồng, Trung tâm Tư vấn Tâm lý giáo dục Hà Nội, phương pháp tốt nhất các bậc cha mẹ có thể dạy cho con là trở thành tấm gương tốt để trẻ noi theo. Cho dù chỉ là một việc nhỏ nhất, cha mẹ cũng hãy nói xin lỗi và cảm ơn đúng lúc để trẻ thấy được đây là việc nên làm.

Hãy kiên nhẫn giải thích cho trẻ hơn là bắt trẻ phải thực hiện 

mệnh lệnh của người lớn. Trẻ cần nhận thức được vì sao phải nói cảm ơn, xin lỗi trong từng tình huống cụ thể. Hãy giải thích tình huống với cách diễn đạt phù hợp với độ tuổi của bé, đồng thời cũng nên cho trẻ biết lý do tại sao cần phải làm như vậy.

Đừng nghĩ rằng con bạn còn nhỏ tuổi mà bỏ qua việc dạy dỗ trẻ cách cư xử vì khi đã thành thói quen thì sẽ rất khó uốn nắn. Những câu như "cảm ơn", "xin lỗi", "con có thể..." cần được chỉ dạy ngay khi bé được 2 hoặc 3 tuổi, để giúp bé sẽ hình thành thói quen cư xử và nói năng lịch sự.

Ông Trần Mạnh Hoàng, chuyên gia giáo dục kỹ năng sống, Câu lạc bộ bồi dưỡng kỹ năng cho rằng, hãy khen ngợi và khuyến khích trẻ khi chúng biết nói xin lỗi và cảm ơn đúng lúc. Khi trẻ biết sai và nhận lỗi, tuyệt đối không nên xoáy sâu thêm làm cho trẻ có cảm giác nặng nề vì lỗi lầm đó. Bạn cũng có thể chia sẻ với con rằng ai đôi khi cũng mắc sai lầm, nhưng biết nhận ra và nói thật để mọi người cùng góp ý, sửa chữa mới đáng khen và được tha thứ.

Một lời khen của cha mẹ khi trẻ biết cảm ơn chân thành trước một việc làm tốt của người khác dành cho mình, cũng giúp khích lệ trẻ rất nhiều. Tuy nhiên, cũng không nên quá lạm dụng việc khen ngợi khiến trẻ khó nhận biết ý nghĩa thực của những lời khen.